AFET DURUMLARINDA BESLENME

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremi ile yıkıldık. Aradan 9 saat geçti Elbistan depremiyle ikinci kez yıkıldık… Sözün bittiği, nefeslerin tutulduğu, saniye saniye haberlerin verildiği krtik saatlerdeyiz. Bu yazıyı kaleme aldığımda ilk yıkıcı depremin 32. Saatiydi. Köşe yazımda bu kadar sıcak ve acı dolu bir gündem varken zayıflamanın püf noktalarından bahsedemezdim. Biz diyetisyenler afet durumlarında beslenme ve beslenme hizmetleri yönetimi konusunda oldukça teknik ve ayrıntılı eğitim almış tek meslek grubuyuz. Ben de buna dayanarak nacizane deprem bölgesinde görev alan gerek kamu gerekse gönüllü çalışan değerli insanlara bazı hatırlatmalar yaparak yardımcı olmak isterim.

İnsanların yaşamaları için en gerekli temel ihtiyaçlarından biri beslenmedir. Bu ihtiyacın afet sonrası karşılanması gerek fiziksel gerekse psikolojik açıdan oldukça önemlidir.

Afet durumlarında beslenmenin amacı, afetten etkilenen bireylerin yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmelerini ve normal yaşantılarındaki beslenme düzenlerine olabildiğince çabuk geri dönebilmelerini sağlamaktır. Afet dönemlerinde kısa ve uzun dönem beslenme planları yapılabilmektedir.

 

Kısa Dönem Beslenme Hizmeti

İlk birkaç gün afetin psikolojik ve fiziksel etkisi hala devam etmektedir. Bu nedenle afetzedelere onlara yardım eden tüm arama kurtarma ve sağlık ekiplerine sıcak bir çorba, çay, meyve suyu, süt yanında bisküvi, ekmek, çörek, kurabiye vb. gıdalar ulaştırılması psikolojik açıdan onları rahatlatacaktır. Afet sonrası kısa dönemde kolay bozulmayan, yüksek enerji veren, hijyenik olarak ambalajlanmış, dağıtımı kolay ürünlerin seçilmesi gerekir. Çocuklar için süt-bisküvi, ya da meyve suyu ile sandviç dağıtımı sağlanabilir. Çorba, ekmek, konserve yiyecekler, yoğurt, ayran, simit, peynir-ekmek, mandalina gibi kolay dağıtılıp yenebilecek meyveler de yine afetin kısa döneminde kolay temin edilip dağıtılabilir.

Kısa dönemde özellikle hamilelerin, emziren annelerin, bebek ve çocukların hızla fizyolojik ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri bir beslenme düzeni sağlanmalıdır. Bunun için sağlam kalmış hizmet verebilecek yapıdaki lokanta ve yemek üretim tesisleri bu öncelikli risk grubundaki bireylere yüksek proteinli ve enerji içeriği yüksek yemek üretimi ve dağıtımı yapabilir. Okul, fabrika, otel, cezaevi gibi toplu yemek üretimi yapılan yerlerin mutfak, ekipman ve yemekhane ayrıca mümkünse personellerinden yararlanılabilir.

Ayrıca kısa dönemde afetzedelerin en önemli ve belki de ilk karşılanması gereken ihtiyacı temiz içme suyudur. Kişi başı günlük 3 litre içme suyu planlanarak dağıtımı sağlanmalıdır.

  

Uzun Dönem Beslenme Hizmeti

Afetzedeler için oluşturulan çadır kentler, konteynırler gibi toplu yaşama alanları içerisinde toplu beslenme hizmeti sunacak büyük mutfaklar kurulur. Özellikle bu dönemde gıda güvenliğine dikkat edilerek yiyeceklerin pişirme, hazırlama, depolama, servis etme araçlarının hijyen ve temizliği sağlanmalıdır. Toplu beslenme hizmetlerinde kalifiye elemanlara ihtiyaç vardır. 4 kişiye yemek pişirmek ile 1000 kişiye yemek pişirmek çok farklıdır. Bu nedenle özellikle toplu beslenmede çalışan aşçı, yardımcı aşçı ve mutfak personelinin afet bölgesi dışındaki bölgelerden bölgeye getirilmesi kaos oluşmaması ve besin zehirlenmesi, kaynakların boşa harcanması gibi durumlara mahal verilmemesi için gerekebilir.

Afet gibi olağanüstü durumlarda kişi başı enerji gereksinimi ortalama 2100 kkal kadardır. Bu kaloriyi 3 öğüne bölerek planlanan dengeli menüler sayesinde bireylerin beslenme ihtiyaçları karşılanabilir. Bireylerin normal hayatlarına dönmeye başladıkları zamanlarda çeşitli kuru gıdaların ve erzakların dağıtımıyla bireylere kendi yemeğini kendi hazırlama imkanı vermek de önemlidir.

Uzun dönemde beslenme hizmetinde, kısa dönemde beslenme hizmetinde verilen gıdalara ek olarak mümkünse sebze-meyve, et, tavuk, peynir, kuru baklagiller, yumurta, fındık, ceviz ve besin değerinin yüksek olması sebebiyle tahin helvası gibi gıdalar da verilebilir. Patates ve kuru soğan kolay pişmesi, kolay temini, yaygın kulanım alanı ve her şeyden önemlisi C vitamini içermesi sebebiyle afet döneminde beslenmede öne çıkan besinler arasında yer almaktadır.  

Gıda dağıtımı sağlanırken bireylerin yaş, cinsiyet ve sağlık durumlarının dikkate alınmasının yanında bireylerin kültürel özellikleri, gıdaların mevsime uygunluğu ve besinlerin kontamine olmamasına özen gösterilmeli ayrıca yemek yapımı için gerekli olan araç gereçlerin de temini sağlanmalıdır.

Afet sonrası uzun önem için kişibaşı içme suyu 3 litre, temiz kullanma suyu ise kişi başına en az 15 en fazla 40 litre olarak planlanıp dağıtılmalıdır.

Türk Kızılay’ı tarafından afet durumlarında dağıtılmak üzere önceden hazırlanmış, bir ailenin ortalama 7 günlük beslenme ihtiyacını karşılayan gıda paketleri bulunmaktadır. Bu paketler TİP1 ve TİP-2 olmak üzere iki çeşitte bulunmaktadır. Paketler genel olarak; pirinç, kuru fasulye, toz şeker, tuz, un, makarna, bulgur, barbunya ve nohut içermektedir. TİP-1 gıda paketi barbunya içermesi sebebiyle Balkan ve Avrupa ülkelerine daha çok dağıtılırken, TİP-2 gıda paketi nohut içermesi sebebiyle Orta Doğu ve Arap ülkelerine daha çok dağıtılmaktadır. Bu gıda paketleri ortalama 5 kişilik bir ailenin günde 2100 kkal almaları düşünülerek oluşturulmuştur.

Yardım toplama merkezlerine bırakabileceğiniz yiyecek ve içecekler şunlar olabilir: Sıvı yağ, kuru baklagiller, bulgur, pirinç, şehriye, makarna, salça, çikolata, gofret, bisküvi, tarhana, iyotlu tuz, şeker, bal, reçel, çay, uzun ömürlü süt, uht meyve suyu, çuvalla kuru soğan ve patates, şişe ve damacana ile su, tek kullanımlık tabak, çatal, kaşık ve bardaklar.

Umutlarımızın taze olduğu şu dakikalarda umarım daha fazla can kurtulur. Yaralılarımıza acil şifalar diliyor, hayatını kaybedenler için rahmet diliyorum.

Uzman Diyetisyen Aysen Arıcan Öz (Kuşadası Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü Personeli)

Yararlanılan Kaynak: Başak ÖNEY, Kübra AKMAN .Afet ve Risk Dergisi Cilt: 5
Sayı: 1, 2022 (239-246)

----------------------------------------------------------------------------------

21.11.2018 Kuşadası'na yeni gelen kaymakamımız Sn. Sadettin YÜCEL'i ziyaret ettik. Kendisine hoş geldiniz diyerek derneğimiz ve projelerimiz hakkında bilgi paylaşımında bulunduk. 



----------------------------------------------------------------------------------

Çocuk Şenliğimizi gerçekleştirdik.

29.04.2018 günü düzenlenen Çocuk Şenliğimize Kuşadası Kaymakamı Sn. Muammer Aksoy ve Kuşadası Belediye Başkanımız Sn. Özer Kayalı ile birlikte bir çok eğitim kurumu ve cocuklarımız katıldı.



----------------------------------------------------------------------------------





----------------------------------------------------------------------------------









STEM kelimesi aslında science(fen), technology(teknoloji), engineering(mühendislik) ve mathematics(matematik) kelimelerin baş harflerinden oluşmaktadır.
Bu sistem daha çocuk yaşlarda öğrencilerin yaratıcılıklarına göre yetişmeleri sağlanmaktadır. Bu sistemle öğretmenler çocuklardaki merak duygusunu uyandırarak öğrencileri problem çözmeye odaklayabilir. Ayrıca bu sistem sayesinde öğrencilerin analitik düşünme becerileri geliştirilebilir. Bu bakımdan ülkemiz için önemli gelişmeler sağlayıcı bir sistem diye düşünüyoruz.
Bu sistem sayesinde öğrenciler ezberci eğitimden uzaklaşabilirler, problem çözme becerilerini daha kolay geliştirebilirler.

PROJE HAKKINDA :
Biz, çocuklarımız için STEM projesinin Kuşadası'nda da başarılı bir şekilde yürümesini çok istiyoruz ve projesinin Kuşadası'ndaki adreslerinden biri de devlet anaokulu olan Evliya Çelebi Anaokulu.

proje hakkında görüşmek için okula gittiğimizde bizi anaokulu müdüresi Gülay hn. karşıladı. Projeye onların da çok sahip çıkmak istediklerini görmek bizi çok sevindirdi.

Şimdi ise projenin hayata geçirilmesi için; çocukların kullanacakları ortamı oluşturmaya ve teknik malzemeleri temin etmeye çalışıyorlar. Hedefleri ise 2 döneme yetiştirebilmek.

Kolay değil ama imkansız da DEĞİL.

16.12.2007